Podatek od spadków i darowizn – kiedy nie trzeba go zapłacić?

Podatek od spadków i darowizn dotyczy osób, które nabywają rzeczy lub prawa majątkowe w drodze dziedziczenia lub darowizny. Warto jednak wiedzieć, że w wielu przypadkach możliwe jest skorzystanie ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku – pod warunkiem spełnienia określonych wymogów ustawowych i formalnych. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zwolnienia, o których warto pamiętać przy otrzymaniu spadku lub darowizny.

Zwolnienie dla najbliższej rodziny

Najczęściej stosowane zwolnienie dotyczy członków najbliższej rodziny (tzw. „grupa zero”).

Aby skorzystać ze zwolnienia, należy:

• zgłosić nabycie rzeczy lub praw majątkowych do właściwego naczelnika urzędu skarbowego,

• dokonać zgłoszenia w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego lub uprawomocnienia się orzeczenia sądu.

W przypadku nabycia środków pieniężnych konieczne jest ich udokumentowanie, np. poprzez:

• przelew na rachunek bankowy lub SKOK nabywcy,

• przekaz pocztowy.

Inne zwolnienia z podatku od spadków i darowizn

Brak prawa do zwolnienia dla najbliższej rodziny nie oznacza automatycznie konieczności zapłaty podatku. Ustawa przewiduje również inne istotne zwolnienia, które mogą mieć zastosowanie w określonych sytuacjach.

Gospodarstwo rolne

Zwolnione z podatku jest nabycie gruntów rolnych (wraz z drzewami i roślinami), jeżeli:

• w wyniku nabycia powstanie lub zostanie powiększone gospodarstwo rolne,

• jego powierzchnia będzie wynosić od 11 ha do 300 ha,

• gospodarstwo będzie prowadzone przez nabywcę przez co najmniej 5 lat.

Darowizny na cele mieszkaniowe

Zwolnienie obejmuje darowizny pieniężne:

• przekazane osobom z I grupy podatkowej,

• do kwoty 2 000 zł miesięcznie od jednego lub kilku darczyńców,

• wpłacone na rachunek oszczędnościowy prowadzony w banku na cele mieszkaniowe.

Rachunki oszczędnościowo-kredytowe

Zwolnione jest nabycie w drodze darowizny praw do rachunku oszczędnościowo-kredytowego w kasie mieszkaniowej przez osobę:

• pozostającą faktycznie we wspólnym pożyciu małżeńskim,

• pod warunkiem przeznaczenia środków na cele mieszkaniowe.

Współwłasność i zasiedzenie

Z podatku zwolnione jest m.in.:

• nabycie fizycznie wydzielonych części nieruchomości w drodze zasiedzenia przez współwłaścicieli – do wysokości ich udziału,

• nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności przez osoby z I grupy podatkowej.

Maszyny i pojazdy rolnicze

Zwolnienie obejmuje nabycie przez rolnika:

• maszyn rolniczych, pojazdów rolniczych oraz ich części,

• pod warunkiem że nie zostaną one sprzedane ani darowane w ciągu 3 lat od dnia nabycia.

Dzieła sztuki i zabytki

Zwolnione z podatku może być nabycie w drodze spadku lub zapisu windykacyjnego m.in.:

• dzieł sztuki,

• rękopisów,

• zabytków ruchomych i kolekcji wpisanych do rejestru zabytków,
  pod warunkiem spełnienia kryteriów określonych w ustawie (np. związanych z działalnością spadkodawcy).

Piecza zastępcza

Zwolnienie obejmuje nabycie pieniędzy lub rzeczy przez osoby:

• tworzące rodzinę zastępczą,

• prowadzące rodzinny dom dziecka,
  jeżeli środki te zostaną w ciągu 12 miesięcy przeznaczone na cele bezpośrednio związane ze sprawowaniem pieczy zastępczej.

Dziedziczenie przedsiębiorstwa

Z podatku zwolnione jest nabycie w drodze spadku lub zapisu windykacyjnego:

• przedsiębiorstwa osoby fizycznej lub udziału w nim,
  jeżeli:

• nabycie zostanie zgłoszone do urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy,

• przedsiębiorstwo będzie prowadzone przez nabywcę przez co najmniej 2 lata.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn przewiduje wiele zwolnień, które mogą znacząco ograniczyć lub całkowicie wyeliminować obowiązek podatkowy. Każdy przypadek warto przeanalizować indywidualnie, ponieważ nawet mniej oczywiste okoliczności mogą pozwolić na skorzystanie z preferencji podatkowych. W razie wątpliwości rekomendowane jest skonsultowanie sytuacji z doradcą podatkowym.

Podstawa prawna:

• 4-4b ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1837)

Udostępnij:

Udostępnij na Facebooku Udostępnij na X Udostępnij na LinkedIn